大阪大学世界言語研究センター 多言語震災情報

Q: 34 ได้ยินว่าสารกัมมันตรังสีจากโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ฟุขุชิมะกระจายปนเปื้อนลง
พื้นดิน ไม่ทราบว่าจะปะปนเข้าสู่น้ำบ่อหรือน้ำประปาในปริมาณ

A: น้ำฝนเมื่อแทรกซึมเข้าสู่ใต้ดินก็จะกลายเป็นน้ำบาดาล ระหว่างนั้นเมื่อน้ำฝนซึมเข้าสู่ใต้ดิน จะมีช่องว่างที่เคลื่อนไหวผ่านก่อนจะถึงยังระดับน้ำบาดาล เรียกว่าเขตอิ่มอากาศ* และด้านล่างของระดับน้ำบาดาลซึ่งเป็นช่องว่างที่น้ำบาดาลไหลจะเรียกว่าเขตอิ่มน้ำ ดังนั้นระยะเวลาที่สารกัมมันตรังสีในน้ำฝนจะไหลเข้าไปรวมกับน้ำบาดาลจึงแตกต่างกันไปตามแต่กระบวนการทำปฏิริยาของสารกัมมันตรังสีกับเม็ดดินซึ่งประกอบกันเป็นเขตอิ่มอากาศ ในบรรดาสารกัมมันตรังสีที่ถูกปลดปล่อยออกมานั้น สารซีเซียม-137 ซึ่งละลายได้ในน้ำและกลายเป็นอิออนบวกจะถูกดูดซึมในเม็ดดินได้เป็นจำนวนมาก และจะตกค้างอยู่ที่เม็ดดินของชั้นผิวดิน มักจะไม่เข้าไปปะปนกับน้ำบาดาล นอกจากนี้แล้วสารจำพวกสารไอโอดีน-131 ซึ่งละลายได้ในน้ำและเปลี่ยนเป็นอิออนลบนั้น จะซึมเข้าในชั้นดินไปพร้อมกับน้ำฝน

Q: 33 ตอนนี้อาศัยอยู่แถบคันโต แม้ว่าจะพูดกันว่า ถึงแม้จะโดนฝนก็ไม่มีปัญหาต่อสุขภาพ แต่ก็ยังไม่สบายใจที่จะปล่อยให้เด็กเล่นนอกบ้านเวลาฝนตก มันปลอดภัยจริงหรือไม่
A: ในกรณีเมืองมิโตะ (Mito-city) จังหวัดอิบารากิ (Ibaraki) ระดับความเข้มข้นของไอโอดีน131ในน้ำฝนช่วงเวลาที่เข้มข้นมากที่สุด ( เมื่อ 23 มีนาคม) วัดได้ประมาณ 5,000 เบคเคอเรล/kg และในน้ำฝนช่วงปลายเดือนมีนาคมวัดได้ 500 เบคเคอเรล/kg การประเมินค่าปริมาณการได้รับรังสีในน้ำฝนค่อนข้างกระทำได้ยาก แต่ก็สามารถสมมติโดยการนึกถึงเวลาที่เราเล่นกีฬาท่ามกลางสายฝนซึ่งมีไอโอดีน 131ระดับความเข้มข้นราว 1000 เบคเคอเรล/kg เจือปนอยู่ ในที่นี้ขอจินตนาการถึงเด็ก (อายุราว 1-4ขวบ) ที่มีปริมาณการโดนรังสีมากกว่าผู้ใหญ่ ฝนเม็ดใหญ่ที่ตกลงมา จะมีค่าปริมาณการได้รับรังสีกระทบไปยังต่อมไทรอยด์ (ปริมาณการได้รับรังสีของอวัยวะภายใน) ของเด็ก (เด็กเล็ก) ที่กินน้ำฝนนั้น (สมมติว่ามีความอันตรายมากที่สุด) เข้าไป 1 ถ้วย (200 ml หรือ0.2kg) คิดเป็น 1000 (เบคเคอเรล/kg) ×0.2（kg）×1.5/1,000 (มิลลิซีเวิร์ต / เบคเคอเรล, มาตรวัดการตรวจจับรังสีของคณะกรรมการความปลอดภัยนิวเคลียร์ที่กำหนดเมื่อปี 2008) ＝0.30 มิลลิซีเวิร์ต (＝300 ไมโครซีเวิร์ต) ซึ่งในความเป็นจริง คงไม่มีใครกินน้ำฝนได้ในปริมาณเช่นนี้แน่ ดังนั้นค่ารังสีที่ได้รับก็จะน้อยกว่านี้มากทีเดียว นอกจากนี้ หากมองในแง่การได้รับรังสีภายนอกร่างกาย เช่น แม้ว่าเราจะแช่อยู่ในน้ำที่มีระดับความเข้มข้นดังกล่าวเป็นเวลาหนึ่งชั่วโมง ระดับการได้รับรังสีก็จะต่ำกว่า 0.1

ในจังหวัดฟุกุชิมะ มีค่าอยู่ประมาณ 1-3 ไมโครซีเวิร์ต นับแต่เกิดเหตุการณ์โรงไฟฟ้านิวเคลียร์ นักเรียนชั้นม.ต้นและม.ปลายเป็นจำนวนมากต่างหลบอยู่ภายในบ้านของตนเอง ทว่าวันที่ 6 นี้จะเป็นวันเปิดเรียนของนักเรียนชั้นประถม ชั้นม.ต้น และวันที่ 8 จะเป็นวันเปิดเรียนของชั้นม.ปลาย ชั่วโมงพละศึกษา หรือกิจกรรมชมรม (เบสบอล และฟุตบอล) ที่เล่นภายนอกอาคารสามารถทำได้หรือไม่ และมีข้อควรระวังอะไรเกี่ยวกับดินทรายที่สนามกีฬาหรือไม่
A: เมื่อวันที่ 19 เมษายน กระทรวงศึกษาธิการได้ออกประกาศแจ้งไปยังจังหวัดฟุกุชิมะและคณะกรรมการการศึกษาเกี่ยวกับเรื่อง “วิธีคิดเฉพาะกิจเรื่องการตัดสินใจใช้อาคารเรียน หรือสนามในโรงเรียนที่อยู่ภายในจังหวัดฟุกุชิมะ” ดังนั้นวิชาเรียน หรือกิจกรรมชมรมที่ทำภายในโรงเรียน หากทำตามประกาศดังกล่าวก็จะมีปัญหาใดๆ ประกาศดังกล่าวระบุว่า หากปริมาณกัมมันตรังสี(อัตราของรังสีในอากาศ)ที่สนามหรือสวนในโรงเรียนมีค่าต่ำกว่า 3.8 ไมโครซีเวิร์ตต่อหนึ่งชั่วโมง ก็สามารถใช้อาคารหรือลานสนามได้ตามปกติ แต่หากมีปริมาณรังสีมากกว่านี้

Q: 31 มีรายงานพื้นที่ซึ่งปริมาณรังสีสะสมเกิน 10,000 ไมโครซีเวิร์ต (=10 มิลลิซีเวิร์ต) ซึ่งเป็นค่ามาตรฐานของการหลบภัยภายในอาคาร ไม่ทราบว่าจำเป็นต้องหลบภัยหรือไม่

A: จากผลปริมาณรังสีที่วัดได้จากบริเวณที่ไกลจากโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ฟุกุชิม่า 20 กิโลเมตร รายงานวันที่ 5 เมษายนโดยกระทรวงศึกษาธิการ วัฒนธรรม กีฬา วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (Ministry of Education, Culture, Sports, Science and Technology Japan) (http://www.mext.go.jp/component/a_menu/other/detail/_icsFiles/afieldfile/2011/04/05/1304004_040510.pdf) ระบุว่าจนถึงช่วงเช้าของวันที่ 4 เมษายน มีพื้นที่ซึ่งปริมาณรังสีในอากาศ (2,000 – 10,000 ไมโครซีเวิร์ต) สูงเกินค่ามาตรฐานที่กำหนดซึ่งคนทั่วไปสามารถรับได้ (1,000 ไมโครซีเวิร์ต / ปี) ค่ามาตรฐานที่กำหนดนี้ถึงแม้ว่าเมื่อมองทางด้านชีววิทยาแล้วยังคงมีระยะห่างจากปริมาณรังสีที่จะส่งผลกระทบต่อสุขภาพ (10,000 ไมโครซีเวิร์ต)ถึง10เท่า แต่การที่สถานการณ์เช่นนี้ยังคงดำเนินต่อไปนั้นไม่เป็นผลดี มาตรฐานนี้รัฐบาลกำหนดขึ้นเองเพื่อป้องกันความปลอดภัยของประชาชน ดังนั้นคิดว่าทางรัฐบาลและหน่วยงานภูมิภาคจะต้องรับผิดชอบในการอธิบายรายละเอียดดังกล่าวนั้นอย่างฉับไว และ กำหนดวิธีการอย่างเป็นรูปธรรมต่อประชาชน เช่น การอพยพหรือหลบภัยภายในอาคารเป็นต้น ไม่ใช่เพียงแค่รายงานผลอย่างไม่ล่าช้าเท่านั้น ในปัจจุบันแม้ว่าในแต่ละพื้นที่ซึ่งอยู่ห่างจากโรงงานไฟฟ้านิวเคลียร์ฟุกุชิม่าเกิน 20